Płock

Niezwykły festiwal niezwykłej sztuki

Druga edycja BRUdoc Festival odbędzie się pod hasłem: „Mapy, drogi, drogowskazy” w dniach 8–10 maja. Podczas festiwalu poświęconego sztuce Brut, Outsider i zjawiskom określanym w Polsce mianem „sztuki nieprofesjonalnej”. W programie znajdą się pokazy filmów dokumentalnych, wykłady oraz dyskusje i wydarzenia towarzyszące (wystawa, spektakl, wycieczka).

Niezwykły festiwal niezwykłej sztuki
Fot. TV Mazowsze

Festiwal skupia się na pokazywaniu niekonwencjonalnych, bezkompromisowych praktyk twórczych, które powstają na marginesach głównego nurtu sztuki. Organizatorzy zaprezentują filmowe opowieści o twórcach, których kreatywność nie jest związana z obowiązującymi kodami kulturowymi, konwencjami. Bliżej jej do kontrkultury. Jest surowa, spontaniczna, czasem nieuświadomiona. Zawsze konsekwentna i bardzo osobista.

Jean Dubuffet określał autorów Art Brut mianem Homme du commun – „człowieka zwykłego”, wolnego od intelektualnych i społecznych norm, tworzącego niezależnie, z potrzeby wewnętrznego impulsu. Ta właśnie koncepcja stała się punktem wyjścia dla festiwalu. Dopiero zainteresowanie antropologów, historyków sztuki, animatorów kultury, filmowców i kolekcjonerów pozwoliło dostrzec wyjątkowość dokonań twórców, którzy przez lata pozostawali nieznani.

Hasło „Mapy, drogi, drogowskazy” to metafora twórczej wędrówki, poszukiwania sensu życia, duchowej i artystycznej podróży. Także realnych wypraw badaczy i dokumentalistów na peryferia w poszukiwaniu tego, co nieodkryte. Festiwal to próba stworzenia alternatywnych „map sztuki” oraz zrozumienia przestrzeni, kierunków i symboli, którymi posługują się twórcy outsiderzy, ale też przyszłości tego rodzaju twórczości.

W tym roku pokazany zostanie m.in. najnowszy film Philippe’a Lespinasse’a o pierwszym dyrektorze Muzeum Kolekcji Art Brut w Lozannie – Michelu Thévozie oraz film Danilo Proiettiego o Jeanie-Lucu Johannet’cie – twórcy, który kocha naturę i mity, pozostając dumnym anarchistą, wierzącym, że „kąt prosty jest dla geometrii tym, czym faszyzm dla polityki”. Pokazany zostanie również film „Mechanika myśli” zrealizowany w Płockim Ośrodku Kultury i Sztuki im. Themersonów .

Wśród festiwalowych prezentacji znajdą się filmy odnalezione w polskich archiwach, m.in. zapomniany film o Januszu Bernasiewiczu – twórcy z kręgu Habitants-Paysagistes z Jaworzni zrealizowany w 1981 roku.

Festiwal powstał, aby zwrócić uwagę na europejskie, nieoczywiste dziedzictwo kulturowe tworzone „poza mapą” głównych nurtów.

Festiwal otwarty zostanie w spichlerzu Muzeum Mazowieckiego w Płocku, gdzie będzie można zobaczyć wystawę „13 Niepokornych” z kolekcji Art Brut AK Andrzeja Kwasiborskiego. Całość zamknie wycieczka do Muzeum Ziemi Kujawskiej i Dobrzyńskiej we Włocławku, w którym znajduje się kolekcja prac Stanisława Zagajewskiego. Udział we wszystkich wydarzeniach jest bezpłatny. Filmy posiadają napisy w językach polskim, francuskim i angielskim oraz audiodeskrypcję.

PROGRA

8 maja 2026 (piątek)

Spichlerz, ul. Kazimierza Wielkiego 11B

15.00 – Grand Atelier

16.15 – Okrągły Stół – spotkanie i dyskusja (spotkanie dla zaproszonych gości)

18.00 – Oficjalne otwarcie festiwalu + niespodzianka

Prezentacja wystawy oraz kuratorskie oprowadzanie (Andrzej Kwasiborski, Ela Miecznikowska)

9 maja 2026 (sobota)

Nove Kino Przedwiośnie, ul. Tumska 5a

10.00–10:30 – Prezentacja „Sztuka poza mapą. Jak ocalić to, czego nikt nie chce”

Zbiór Jana Bernasiewicza (1908–1984) – dr. Krzysztof Karbownik – kierownik Działu Badań Etnograficznych Parku Etnograficznego w Tokarni

10.45 – I PROGRAM PROJEKCJI *

Art Brut/Outsider Art w Polsce (archiwa i współczesność), część 1

  • Ogród drewnianych figur – repremiera
  • Radość życia
  • Budowniczy
  • Ziętek
  • Mechanika myśli – premiera

12.15 – Przerwa

13.45 – II PROGRAM PROJEKCJI

Mapy, Drogi, Znaki – część 1

  • Michel Golz, kartograf – premiera
  • Kustosz, Art Brut i rabusie – premiera

15.45 – Przerwa

MEDIATEKA e M k a, ul. Kościuszki 3b

17.15 – Spektakl – „A ja żyję intensywnie”, reż. Ewa Galica

Galeria OTO MY, ul. Kolegialna 43a

18.30 – Wystawa przyjaciół Adama Nidzgorskiego

10 maja 2026 (niedziela)

Nove Kino Przedwiośnie, ul. Tumska 5a

10.00–10.30 – Prezentacja multimedialna 01

„Sztuka poza mapą. Jak ocalić to, czego nikt nie chce”

Zbiór Wiktora Węglerskiego (1909–1988) – Bożena Olszewska – kier. Działu Sztuki i Estetyki Muzeum Etnograficznego im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu

10.30 – III PROGRAM PROJEKCJI

Art Brut/Outsider Art w Polsce (archiwa i współczesność), część 2

  • Skarbonka
  • Oswajanie świata

11.20 – Przerwa

12.20 – IV PROGRAM PROJEKCJI

Mapy, Drogi, Znaki – część 2

  • Ołtarz jutrzenki z Ni-Tanjung
  • Jean-Luc Johannet, Anarchitekt – premiera
  • Wizyty u Rogera Lorance’a… – premiera

WYDARZENIA TOWARZYSZĄCE

10 maja 2026

15.00 – Wyjazd do Włocławka (kolekcja prac Stanisława Zagajewskiego)

Alternatywa – dla osób pozostających w Płocku:

V PROGRAM PROJEKCJI – Mapy, Drogi, Znaki

15.00

  • Grand Atelier
  • Michel Golz, kartograf
  • Mechanika myśli

* Po każdym programie projekcji przewidziany jest czas na dyskusję z reżyserem i publicznością (ok. 30 min.)

Więcej z miejsc w tym tekście

Czytaj też